To nie prima aprilis! To od dzisiaj, czyli od 1 kwietnia 2011r w naszym kraju przeprowadzony zostanie Narodowy Spis Powszechny. Jest to pierwszy spis ludności i mieszkań realizowany w kilka lat po integracji z Unią Europejską. Będzie cennym porównawczym źródłem informacji i wiedzy o gospodarce, rolnictwie i społeczeństwie w okresach przed i po transformacji.
W Stanach Zjednoczonych spisy ludności odbywają się co 10 lat. Obejmują one każdego obywatela bez względu na status, czy też prawo do głosowania.
Strona Family Search udostępnia cenzusy, czyli spisy ludności z lat 1900, 1910, 1920 i 1930. Kolejne spisy niestety, nie są jeszcze udostępnione, ale dzięki spisom usostępnionych możliwe jest odnalezienie i uzyskanie wielu ciekawych informacji o polskich emigrantach w I połowie XX wieku. Dysponuję 2 dokumentami spisów z 1920 i 1930 roku. Obydwa dokumenty dotyczą moich krewnych mieszkających w Hartford pomogła mi odnaleźć poprzez Forum Forgenu - Marzena (m_jaro). Dzięki Marzenko.
Fourteenth Census of the United States: 1920 – Population z Hartford City, distric No 47/17B z dn. 3 stycznia 1920 roku.
O spisanych członkach rodziny możemy dowiedzieć się: jak się nazywali, jakie łączyły ich relacje rodzinne/stopień pokrewieństwa, wiek, rasa, miejsce urodzenia osoby / ojca/matki. Podany jest też adres.
Antonina Banaś z d. Horst to wnuczka moich prapradziadków Milli.
Z cenzusu z 1920r mogę odczytać:
Antonina Banaś lat 30, Austria, przebywa w USA od 1905r, narodowość ojca: Galician, narodowość matki: Galician.
Józef Banaś jej mąż, lat33, Austria, przebywa w USA od 1907r Galician, , narodowość ojca: Polish, narodowość matki: Polish.
Katarzyna córka, lat 9, Connecticut, narodowość ojca: Austria, narodowość matki: Galician.
Fryderyk, syn, lat 6, Connecticut, narodowość ojca: Austria, narodowość matki: Galician.
Tadeusz, syn, lat 7 2/12, Connecticut, narodowość ojca: Austria, narodowość matki: Galician.
Wanda, córka, lat 1 11/12, Connecticut, narodowość ojca: Austria, narodowość matki: Galician.
Schönborn Rudolf, kuzyn, lat 33, przebywa w USA od 1912r, Galician, narodowość ojca: Poland, narodowość matki: Poland.
Fifteenth Census of the United States: 1930 – Population Schedule.
Z cenzusu z 1930r mogę odczytać:
Antonina Banaś lat 39, Austria, język Polish, narodowość ojca: Germany, narodowość matki: Poland.
Józef Banaś jej mąż lat 41, Russian, język german, narodowość ojca: Poland, narodowość matki: Poland.
Katarzyna córka, lat 20, Connecticut, język english, narodowość ojca: Russia, narodowość matki: Austria.
Fryderyk, syn, lat 17, Connecticut, język english, narodowość ojca: Russia, narodowość matki: Austria.
Tadeusz, syn, lat 14, Connecticut, język english, narodowość ojca: Russia, narodowość matki: Austria.
Wanda, córka, lat 12, Connecticut, język english, narodowość ojca: Russia, narodowość matki: Austria. .
Nie ma już w spisie kuzyna Rudolfa.
Na stronach GUS jest interesujący dział NT historii spisów powszechnych. http://www.stat.gov.pl/gus/7853_PLK_HTML.htm
Pierwszym spisem ludności na ziemiach polskich, którego dokumenty przedstawiamy, był spis przeprowadzony na podstawie Konstytucji z 22 czerwca 1789 r. uchwalonej przez Sejm Czteroletni (1788–1792). Wyniki tego spisu miały posłużyć do powzięcia uchwały w sprawie podatku przeznaczonego na pokrycie kosztów utrzymania stałej stutysięcznej armii. W spisie ujęto nie tylko liczbę ludności, ale także jej strukturę społeczno-zawodową. Chociaż spis ten, ze względu na jego charakter, nie objął stanów uprzywilejowanych, tj. szlachty i duchowieństwa, to jednak stał się podstawą szacunków obliczania zaludnienia Rzeczypospolitej końca XVIII w. przez dawnych i współczesnych historyków i statystyków.
Inicjatorem tych uchwał i autorem tabel statystycznych spisu 1789 r. i statystycznej metody wymiaru podatków na wojsko był poseł hrabia Fryderyk Józef Moszyński (1737–1818).
Dokumenty tego spisu to: wystąpienie posła F. J. Moszyńskiego na sesji sejmowej z 9 marca 1789 r., uzasadniające przeprowadzenie spisu, tekst Konstytucji z 22 czerwca 1789 r. pod nazwą „Lustracyja dymów i podanie ludności”, formularz „Tabella ludności spisu 1789 r.” oraz druk pn. „Okazanie proporcyi między województwami, miast, wsiów, dymów i podatków...”, będący wynikami spisu ludności.
Polska uczestniczyła w spisach, nawet w czasach, gdy byliśmy pod zaborami.
W monarchii austrowęgierskiej – w skład której wchodziła Galicja – powszechne spisy ludności przeprowadzano w latach: 1857, 1869, 1880, 1890, 1900, 1910, zawsze w dniu 31 grudnia.
Spisy ludności w Galicji były spisami imiennymi. Spisywano tzw. ludność stale zamieszkałą w danej miejscowości, jak i obecną w dniu spisu w tej miejscowości, choć w niej nie mieszkającą na stałe. Taka zasada, sformułowana w 1869 r., obowiązywała we wszystkich spisach austriackich od 1869 do 1910 r. Pytano o: nazwisko, płeć, stan cywilny, wiek i miejsce urodzenia, wady fizyczne i umysłowe. Tylko w pierwszych dwóch spisach (z lat 1857 i 1869) badano narodowość.
Wyniki spisu ludności Galicji z 1900 r. oprócz opracowania statystycznego doczekały się też opracowania kartograficznego w postaci map językowych i wyznaniowych wykonanych pod kierunkiem prof. dra Józefa Buzka, ówczesnego kierownika Krajowego Biura Statystycznego.
Profesor Buzek był też autorem pracy, której tekst przedstawiamy, zatytułowanej „Uwagi ze względu na zbliżający się spis ludności”, wydanej w Krakowie w 1910 r. W pracy tej wyjaśnia, co to jest spis ludności, sposób jego przeprowadzenia oraz charakteryzuje od strony statystycznej skład ludności Galicji w podziale na cechy demograficzne, skład narodowościowy i wyznaniowy.
Warto przystąpić do spisu, zwłaszcza, że po raz I można przekazać dane przystępując do samospisu drogą elektroniczną. Za tydzień, od 8 kwietnia ankieterzy będą dzwonić w tym samym celu do naszych domów, a w połowie kwietnia będą spisywać bezdomnych..
W spisie powszechnym będą zebrane dane z następujących tematów badawczych:
1) stan i charakterystyka demograficzna ludności;
2) edukacja;
3) aktywność ekonomiczna osób;
4) dojazdy do pracy;
5) źródła utrzymania osób;
6) niepełnosprawność;
7) obywatelstwo;
8) migracje wewnętrzne;
9) migracje zagraniczne;
10) narodowość i język oraz mniejszości narodowe i etniczne;
11) wyznanie (przynależność do kościoła lub związku wyznaniowego);
12) gospodarstwa domowe i rodziny;
13) stan i charakterystyka zasobów mieszkaniowych (mieszkania i budynki)