Błędy w zapisach ksiąg kościelnych

Sporo czasu zajmuje mi zweryfikowanie zapisów w księgach kościelnych.

Mam świadomość, że w XIX w. chłopi byli niepiśmienni, zapisy prowadzono ze słuchu, nazwiska niemieckie spolszczano, w konsekwencji powielano błędy przy kolejnych zapisach. Dobrze, że większość moich przodków mieszkała, żeniła się, umierała w jednej  parafii. Porównując zapisy w różnych księgach, czy innych członków rodziny bądź dzieci, ułatwiło mi weryfikację konkretnej osoby. Mogę tylko współczuć tym, którzy mają porozrzucanych antenatów po różnych parafiach i nie mają możliwości takich porównań dokonać.

Przykładem mogą być moi prapradziadkowie.

Adam Milli ożenił się z Małgorzatą Schösser. Pomijam już zmienianą pisownię na Schosser, Schöser, Schesser. Małgorzata urodziła 3 córki – Mariannę, Katarzynę i Małgorzatę.

Marianna moja prababka w zapisach występuję w kilkunastu przypadkach jako córka Małgorzaty, ale w 1 przypadku zalazłam zapis jako córka Katarzyny.

Jej siostra Katarzyna w większości zapisów występuje poprawnie jako córka Małgorzaty, ale w 1 przypadku również ma wpisane jako córka Katarzyny.

 

 

  

 

Jan Horst wnuk Adama Milli i Małgorzaty Schosser (błędnie zapisano imię jako Katarzyna Schosser)

Anna Stanisława Feldman wnuczka Adama Milli i Małgorzaty Schosser (błędnie zapisano imię jako Katarzyna Schosser)

  Próbowałam dedukować, czy czasem Adam oprócz Małgorzaty nie miał drugiej żony o tym samym nazwisku Schösser, ale imieniu Katarzyna (a to się często zdarzało, że umierała żona, a facet żenił się z siostrą). Analiza zapisów wyklucza taką możliwość w przypadku mojej prababki i jej siostry. Mam natomiast kilka innych osób podejrzanych o wielożenność i to w rodzinie, chyba, że znowu należałoby zwalić winę na błędne zapisy. Zdarzają się przypadki, że facet ma 3-4 a nawet więcej żon i to takich, które też miały wcześniej kilku mężów. Ksiądz wpisywał I v., IIv. lub wdowa, ale nie zawsze wpisywał nazwisko rodowe kobiety powtórnie poślubionej. 

Mój 3x pradziadek Błażej Ćwikła ożenił się z Katarzyną Więcław. Odnalazłam bardzo wyraźnie zapisane nazwisko jego żony jako Wiesław w księdze zgonów ich syna Michała. Dobrze, że mieli kilkoro dzieci, dzięki czemu w różnych księgach dot. chrztów, ślubów, zgonów łatwo mi było ustalić, że to jednak Więcław.  

  

 

Linia matrylinearna Janiny Ordyczyńskiej z Gdulów

 

Janina Ordyczyńska z Gdulów to matką mojego męża. Co prawda zarówno syn, jak i córka dziedziczą mitochondrialne DNA matki, jednak syn nie przekazuje go dalej swoim potomkom. W tym przypadku Piotr nie przekazał cech dziedziczonych przez matkę swoim synom.

 

 

 

Teczki - Koperty osobowe w USC w Leżajsku

Szukając dokumentów w USC należy pamiętać, że dokumenty przechowywane są z ostatnich 100 lat. Później przekazywane są do Archiwum Państwowego w Rzeszowie. 
 Należy również pamiętać o podziałach administracyjnych kraju na przestrzeni różnych okresów historycznych. Leżajsk w różnych okresach miał swoje siedziby to w Leżajsku, to w Łańcucie.
          W okresie zaborów Leżajsk, kiedy był pod panowaniem austriackim należał do dystryktu w Łańcucie, a potem znalazł się w cyrkule rzeszowskim. 
         Kiedy w ramach cyrkułów utworzono 178 powiatów – Leżajsk został jednym z nich, ale na krótko bo przez okres 12 lat (do roku 1867), po tym okresie włączono go do powiatu łańcuckiego.
         Po II wojnie światowej Leżajsk administracyjnie należał do nowoutworzonego województwa rzeszowskiego ze stolicą w Rzeszowie. Pierwsze dowody osobiste wydawane były władze łańcuckie, jako, że Leżajsk w tym okresie należał do powiatu łańcuckiego ze starostwem w Łańcucie. Podobno Łańcut zniszczył wszystkie koperty osobowe z tego okresu.
      12 listopada 1955 roku po raz trzeci pojawiła się możliwość zaistnienia starostwa powiatowego na mapie administracyjnej państwa.
Usankcjonowano powstanie powiatu z siedzibą w Leżajsku (od stycznia 1956 r). W skład powiatu weszło 20 jednostek administracyjnych w tym miasto Leżajsk, osiedle Nowa Sarzyna i 18 gromad skupiających 48 wsi.
      Później wydawanie dokumentów typu dowody osobiste, paszporty, wkładki paszportowe przejęła Komenda Powiatowa Milicji Obywatelskiej w Leżajsku.
     Ewidencja kopert osobowych istnieje w USC w Leżajsku od 1975 r dopiero po przeprowadzeniu reformy administracyjnej kraju. W latach 1975-1998 Leżajsk - miasto administracyjnie należało do województwa rzeszowskiego, a dopiero potem, aż do chwili obecnej do województwa podkarpackiego.
     Jak poinformowała mnie kierowniczka Biura Dowodów Osobistych Urzędu Miasta Leżajska p. Małgorzata Macek właściwe koperty osobowe przechowywane są w Biurze Dowodów Osobistych tylko 10 lat po zmarłej osobie. Żeby znaleźć kopertę, trzeba znać serię i numer dowodu osobistego. Każda teczka idzie za osobą, która zmieniła miejsce zamieszkania oraz zmieniła swój dokument tożsamości. W związku z tym nie istnieją teczki osobowe osób, które się wyprowadziły z Leżajska.

Internet pomocny w genealogii

To było kilka lat temu. Ślęczałam w laboratorium nad mikroskopem, kiedy zadzwonił telefon.

- Dzień dobry pani Aniu. Tu mówi Małgorzata Zawilska.

Nie kojarzyłam zupełnie osoby, nazwisko nic mi nie mówiło.

- Jestem córką Marylki Ordyczyńskiej, tej, o której tak ciepło pisze pani na stronie internetowej poświęconej mojej mamie. Dzwonię z Gdyni.

Bardzo się ucieszyłam. Istotnie, stworzyłam stronę Marylce Ordyczyńskiej. Osobie, o której znalazłam niewielką wzmiankę w książce ‘Dzieje Leżajska’ – Józefa Półćwiartka. Motywacją było zbieranie informacji pomocnych w moich badaniach genealogicznych. Od czegoś trzeba było zacząć, a to była jedyna informacja o osobie noszącej nazwisko mojego męża. Nikt wśród rodziny nie potrafił mi powiedzieć, czy Marylka była krewną moich Ordyczyńskich. Nawet leżajscy regionaliści nie wiedzieli o niej nic więcej, niż to co było napisane książce. Założyłam więc witrynę, licząc na odzew Internetu.

Moja taktyka okazała się trafna. Radość była tym większa, że jak się dowiedziałam Marylka jeszcze żyje. A urodziła się w 1914 roku. Wielka wojna wybuchła 28 lipca, a dwa tygodnie później 15 sierpnia 1914 roku urodziła się Marylka >> Sylwetki Leżajszczan - Maryla Ordyczyńska 

Potem poszło już gładko. Małgosia okazała się bardzo serdeczną i gadatliwą osobą. Jednym tchem opowiadała mi o swojej mamie.

Absolwentka Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Chrobrego w Leżajsku w 1933-1934. Należała do Sodalicji Mariańskiej.

Studentka Uniwersytetu JK we Lwowie. Ukończyła Wydział Historii. Należała do Narodowej Organizacji Wojskowej w Leżajsku. Aresztowana 16 maja 1940 roku, osadzona w jarosławskim, a następnie przemyskim więzieniu. Udało jej się uciec z więzienia, poszukiwana listem gończym, schroniła się w Warszawie. Zmieniła nazwisko na Sierpniewska. Po wojnie, po powrocie z robót w Niemczech (była więziona po Powstaniu Warszawskim) wyjechała w 1945 roku na Wybrzeże. Początkowo pracowała jako nauczycielka w LO w Pucku, potem w Trójmiejskich szkołach. Z uwagi na rozbieżności w tzw. prawdach historycznych zrezygnowała z pracy nauczyciela i do przejścia na emeryturę pracowała jako urzędnik w różnych instytucjach. Wyszła za mąż za Sławomira, syna byłego burmistrza Leżajska - Leopolda Zawilskiego. >> zobacz 
Ulica Burmistrzów Jana i Leopolda Zawilskich
Małgosia przesłała mi mnóstwo zdjęć, które wzbogaciły mój rodzinny album.

W 2009 r wysłałam do Marylki Almanach z moim artykułem ‘Genealogia rodziny na tle historii i tradycji regionu’, w którym opisałam ród Ordyczyńskich, umieszczając uzyskane m. in. od Marylki informacje o jej rodzicach, siostrach i braciach. 

Marylka Ordyczyńska

 Bardzo się ucieszyła z przesłanej książki.  Przesyłkę dostała w dniu swoich 95. urodzin, w chwili, kiedy właśnie świętowała w towarzystwie znajomych, sąsiadów i kuzynów, chwaląc się przy okazji otrzymaną książką.

Marylka Ordyczyńska

Moja bohaterka znana jest również w szerokim kręgu genealogów z naszego genealogicznego konkursu na najładniejszego przodka organizowanego na łamach portalu Genebase. Rywalizowała z Marylką jej koleżanka Janina Oleszkiewicz. Janka mieszkała na stancji u Ordyczyńskich na ul. Słowackiego w Leżajsku. 

Warto umieszczać w Internecie jak najwięcej informacji w nadziei, że ktoś na nie zareaguje. Uważam, że nawet jeśli są to materiały mało precyzyjne to przecież można liczyć na korektę osób zainteresowanych. Każda nawet najmniejsza informacje może naprowadzić na właściwy trop. Data może okazać się błędna, ale przy okazji inne informacje takie jak nazwa miejscowości, nazwisko, fakty historyczne mogą okazać się pomocne w poszukiwaniach. Dobrze, że mamy Internet, komunikatory i e-maile! Dzięki temu udało mi się poznać wieeeele osób, którzy pomogli mi rozpoznać osoby na fotografiach, które umieściłam w sieci, uzyskać wiele danych, rodzinnych zdjęć. Miałam okazję poznać osobiście rodzinę, która zainteresowała się naszym drzewem genealogicznym. Dzięki Internetowi miałam przyjemność poznać wspaniałych genealogów, podpowiadających jak, gdzie i po co szukać korzeni.

zobacz też:
Ulica Burmistrzów Jana i Leopolda Zawilskich
Sylwetki Leżajszczan - Maryla Ordyczyńska 
Ordyczyński Stanisław (1904-1984)

Ordyczyński Mikołaj Jan

Wincenty Ordyczyński (*19.07.1907-22.04.1991)
Genealogia rodziny na tle historii regionu

Ulica Burmistrzów Jana i Leopolda Zawilskich	Maryla Zawilska z Ordyczyńskich obchodzi dzisiaj swoje 101 Urodziny

Moje I drzewo genealogiczne

Początki tworzenia drzewa genealogicznego nie były łatwe. Przeszukiwałam Internet na temat programów ułatwiających wprowadzanie danych. Sporą wiedzą na ten temat dzielił się Jacek Kubis na swojej Stronie Yaki’ego. Znałam obsługę MS Excela, więc wydawało mi się, że najłatwiej będzie, jeśli rozrysuję drzewo w takiej formie graficznej, jakie umożliwiają mi narzędzia tego programu.

Drzewo genealogiczne z okresu początków badań 

Prezentacja w Excelu może nie była imponująca, ale dość czytelna. Istotne były dane, a nie estetyka graficzna.

Informacje o moich przodkach były bardzo skąpe. Mama nie potrafiła mi powiedzieć, jak pisze się nazwisko rodowe mojej prababki. Fonetycznie brzmiało Mili, ale początkowo wpisywałam ze znakiem zapytania Müli, Mülli, Mieli, Milich. I takie nazwisko wpisywałam w wyszukiwarce internetowej. Dopiero, gdy zetknęłam się z zapisami w księgach kościelnych zweryfikowałam pisownię na Mili. Zresztą do dzisiaj nie jestem pewna czy nie jest to modyfikacja od Müller.

Moja wiedza kończyła się na dziadkach. Datę śmierci prababki Marianny odczytałam z tablicy nagrobnej cmentarza w Tarnawcu, gdzie jest pochowana. Nikt z rodziny nie wie, w którym miejscu pochowany jest jej mąż Feldman, jak się okazało dużo później, mój pradziadek miał na imię Józef. Zadawałam mamie pytanie, dlaczego nie wie, gdzie jest jego grób. Wiedziała, gdzie mniej więcej powinien się grób znajdować, ale jak mówiła, dawniej ludzie chowali do grobów ziemnych, dziadek, jak się okazało zmarł jeszcze w 1910 roku, a więc dużo wcześniej przed jej narodzinami i po prostu nie pamięta.

O rodzicach babci wiedziałam więcej, bo pamiętałam babcine opowieści. Ojciec Michał wyjechał za chlebem do Ameryki. Nie dorobił się tam majątku, jego kolega uległ wypadkowi  i dziadek przywiózł go powrotem do Kuryłówki. Babci mama Zofia Kapral zmarła w 1959 roku, ale kiedy się urodziła musiałam dojść sama.

Nie miałam też wiedzy o pradziadkach ze strony ojca. Sądziłam, że pochodzą z Kulikowa, gdzie urodził się mój tato. Gdy okazało się, że pochodzą z Miękisza Nowego, notabene nie miałam pojęcia gdzie to jest, poszukiwania zaczęłam od Internetu.

Z perspektywy czasu sama się dziwię, że miałam takie marne pojęcie o moich pradziadach. A kiedy pytałam kogoś o imiona, nazwiska, miejsce urodzenia swoich dziadków, dziwiłam się i zawstydzałam ich, że to wstyd, że nie znają takich podstawowych informacji o swoich bliskich. 

Linia matrylinearna

Większość cech dziedziczymy w genach zawartych w jądrze komórkowym  w połowie od matki (komórka jajowa) w połowie od ojca (plemnik). Jest jeszcze zestaw genów, niezależny od jądra, który dziedziczymy, niezależnie od płci wyłącznie po kądzieli - dostajemy go w spadku tylko po mamie i nigdy nie są dziedziczone po ojcu. Geny te zawarte są w matczynych mitochondriach (mtDNA). Jest to dziedziczenie mitochondrialne. Syn i córka dziedziczą mitochondrialne DNA matki, ale jedynie żeńska linia: babka- matka- córka, posiada identyczny mitochondrialny profil DNA. Syn dziedziczy mtDNA matki ale nie przekazuje go dalej swoim potomkom

Linia matrylinearna to linia przodków lub potomków wyłącznie kobiecych czyli matka, matka matki, babka macierzysta matki, itp., gdzie  mtDNA jest dziedziczone w linii żeńskiej. Matka odziedziczyła swoje mtDNA od swojej matki, tamta od swojej, itd, itp. W ten sposób mtDNA przedstawia nieprzerwaną linię mateczną dłuższą niż jakiekolwiek zachowane zapiski genealogiczne lub historyczne.

Jakie cechy dziedziczymy po matce?

Linia matrylinearna Anny Ordyczyńskiej z d. Stankiewicz

Pytanie pozostawiam na razie bez odpowiedzi. Chorób genetycznych nie odnotowałam wśród mojej żeńskiej linii. Z pewnością jakieś cechy charakteru, ale musiałabym się zastanowić, jakie.

Jak wyglądało życie naszych przodków bez radia, telewizji, telefonu, Internetu?

Dzisiaj, nie wyobrażamy sobie życia bez dostępu do radia, telewizji. Uzależnieni jesteśmy od Internetu. Coraz mniej czytamy książek.

A jak radzili sobie z wolnym czasem nasi przodkowie? Skąd czerpali wiedzę o wydarzeniach w świecie.

Właściwie to moje pokolenie mogłoby postawić na takie pytania różne odpowiedzi, w zależności od dekady swojego życia.

W dzieciństwie też nie mieliśmy dostępu do telewizji, tam, gdzie nie było kina, popularnością cieszyło się kino objazdowe. Pierwsze telewizory pojawiały się w świetlicach zakładowych. A kiedy sąsiad kupił sobie odbiornik TV, oczywiście czarno-biały, musiał się liczyć ze zwiększoną liczbą gości. Życie towarzyskie kwitło wtedy w domu, zwłaszcza w godzinach, kiedy nadawano dziennik telewizyjny, czy nieco później słynną czwartkową Kobrę. W niedzielę leciał „Koń który mówi”, „Doktor Kilder”, „Czarownice”. Bonanzę, czyli przystojnych chłopców z Panderosy mogliśmy obejrzeć już nieco później. 

Internet pojawił się całkiem niedawno, a już jesteśmy w stanie przyznać się do uzależnienia od tego cudu techniki.

Pokolenie mojej babci chętnie odwiedzało biblioteki, nie wszystkich było stać na własne książki. Mama mi mówiła, że we wsi było kilka kobiet, dla których nie nadążano sprowadzać do biblioteki kolejnych pozycji książek. W gazetach drukowano w odcinkach kolejne rozdziały książek, relacje z podróży po świecie. Ludzie śledzili losy bohaterów na łamach gazet. Mama często wspomina czasy, kiedy to wieczorami przychodziły baby do naszego domu i czytano odcinki książki 'Sprawa Gorgonowej'. To książka nt morderstwa popełnionego w noc grudniową 1931 roku na siedemnastoletniej Elżbiecie Zarembie, znana  jako "najsłynniejsze morderstwo II Rzeczpospolitej." Chyba nie było ani jednego mieszkańca ówczesnej Polski, który nie słyszał by o zbrodni Rity Gorgonowej.   
Towarzystwo Szkoły Ludowej prężnie działało w Polsce po uzyskaniu niepodległości. W ramach działalności szerzyło czytelnictwo dbając o nowe pozycje książek w bibliotece wiejskiej. 

Potańcówki w domu przy okazji prac domowych (takich jak np. skubanie pierza, kiszenie kapusty), zostały zastąpione prywatkami. Festyny i dancingi zostały wyparte przez dyskoteki. Urocze ogniska wyparły grille.
W 1954 roku mój dziadek Jan chciał uszczęśliwić swojego syna, który właśnie do Nysy przyjechał. Postanowił mu opchnąć radioodbiornik. Tato się zgodził, nie wiedząc ile będzie musiał za niego zapłacić. Zapłacił fortunę. Radio było zupełnie nieprzydatne, bo w Kuryłówce nie było jeszcze prądu. Kiedy wieś zelektryfikowano, okazało się, że każdy dostanie też radio, w ramach kosztów związanych z przyłączeniem prądu. Kołchoźnik od dziadka (tak nazywano baniak radiowy) był tematem wielu kłótni małżeńskichh. Mama przy każdej okazji wypominała swojemu mężowi jak to tatuś go uszczęśliwił, zdzierając z niego taką kasę. 

Pamiętam czasy, kiedy jako dziecko przebywałam u babci na wsi. Przy naszym płocie w pobliżu kościoła ludzie zaczęli się gromadzić po usłyszeniu odgłosów bębna,  zwiastującego ważne komunikaty. Nie było we wsi telefonów, władze gminne nie wysyłały pism urzedowych. Ważne wiadomości przekazywał bębniarz. 
Telegramów też już się nie wysyła. Pilną informację można wysłać e-mailem, SMS-em, a pogadać do woli i bez ograniczeń można za pomocą Skypa. Nawet tworząc videokonferencję.